Բացահայտիր Սյունիքը- Բեխի անապատ
Բեխի անապատը ուշ միջնադարյան Սյունիքի ճարտարապետության արժեքավոր հուշարձաններից է: Հայտնի է նաև Տանձափարախի կամ Արիստակեսի անապատ անվանումներով: Կարծիք կա, որ այն պատմության մեջ հիշատակվող Փառավարտո վանքն է, որի անունը որոշ պատմաբաններ ստուգաբանում են «փառավոր ավարտ» իմաստով:
Անապատի տեղում սկզբնապես եղել է VII դարի ավելի հին հուշարձան, որն ամբողջությամբ քանդվել է, իսկ դրա քարերը մասամբ օգտագործվել են նոր համալիրի կառուցման համար:
XVII դարի պատմիչ Առաքել Դավրիժեցու վկայությամբ՝ եկեղեցին XVII դարի 20-ական թվականներին հիմնովին վերակառուցել է Տաթևի Մեծ անապատի վանահայր Արիստակեսը:
Համալիրը կառուցված է կիսամշակ բազալտով և որձաքարով:
Վանական համալիրը բաղկացած է եղել եկեղեցուց, գավիթ-սրահից, սեղանատնից, միաբանության խցերից և պարսպից: Ներկայումս համալիրից պահպանվել են եկեղեցին և սեղանատունը, իսկ մյուս շինություններից՝ միայն հետքերը:
Եկեղեցին միանավ, թաղածածկ, արևմուտքից արևելք ձգված ուղղանկյուն կառույց է՝ ավագ խորանի երկու կողմերում զույգ ավանդատներով:
Իր հորինվածքով՝ միանավ դահլիճի և եռանավ բազիլիկի ճարտարապետական լուծումների զուգակցման եզակի օրինակ է Սյունիքի XVII դ. եկեղեցական ճարտարապետության մեջ:
Գավիթ-սրահը կցված է եղել եկեղեցուն արևմտյան կողմից, որից այժմ պահպանվել են միայն հյուսիսային և հարավային պատերի փլատակները:
Սեղանատունը գտնվում է եկեղեցուն կից՝ նրա հարավային կողմում: Այն ուղղանկյուն, թաղածածկ կառույց է, որի պատերի շարվածքում օգտագործված են հնագույն մենաստանի ատամնավոր քիվի և քանդակազարդ գոտու բեկորներ:
Տարածքում կան 11-18-րդ դարերով թվագրվող 4 խաչքար, իսկ վանական համալիրից արևելք՝ մոտ 50 մետր հեռավորության վրա, պահպանվել է լավ փորորված մատուռ:
Տեղակայում՝ ՀՀ Սյունիքի մարզ, Կապան քաղաքի Բեխ թաղամասից 4-5 կմ հարավ-արևելք, բարձր լեռան արևելյան լանջին, անտառի մեջ:
Կոորդինատներ՝ 39°11′39″N 46°21′05″E
Լուսանկարը`Armgeo. am - ի