Բացահայտիր Սյունիքը - «Խաչին աղբյուր» մատուռ. Հին Գորիսի խորհրդավոր ուխտատեղին

«Խաչին աղբյուր» մատուռը Սյունիքի մարզի ամենատպավորիչ ու խորհրդավոր պատմամշակութային հուշարձաններից մեկն է, որն իր մեջ ներառում է միջնադարյան ճարտարապետության և ժողովրդական սրբավայրի յուրահատուկ համադրություն։

Այն գտնվում է Գորիս քաղաքի արևելյան կողմում՝ պատմական Հին Գորիս (Կյորես) գյուղատեղիում, որն առավել հայտնի է իր քարանձավային բնակավայրերով և բնական բուրգերով։

Մատուռը տեղակայված է Ըմբովի ձորի բարձրադիր եզրին՝ մի հնամենի ծառի հովանու տակ, ինչը վայրին հաղորդում է առանձնահատուկ լռություն և հոգևոր մթնոլորտ։

​Կառույցն իրենից ներկայացնում է ուղղանկյուն հատակագծով, կամարակապ և երկթեք ծածկով մատուռ, որը կառուցված է տեղական կոպտատաշ բազալտե քարերից։

Հուշարձանի ամենատարբերվող առանձնահատկությունն այն է, որ հարավային պատի բացակայության պատճառով այն վերածվել է բաց սրահի, որի ներսում բխում է բնական աղբյուր։

Հենց այս հանգամանքն էլ հիմք է հանդիսացել սրբավայրի ժողովրդական անվանման համար՝ «Խաչին աղբյուր»։

Թեև մատուռի ներկայիս տեսքը հիմնականում ձևավորվել է 19-րդ դարի վերակառուցման արդյունքում, տարածքը շատ ավելի հին պատմություն ունի։

Այդ մասին է փաստում մատուռից արևելք գտնվող մեծ ժայռաբեկորի վրա պահպանված 1091 թվականի արձանագրությունը, որտեղ հիշատակվում է սուրբ Քրիստափորի անունը և կառուցման նպատակը՝ որպես բարեխոս հոգիների համար։

​Այսօր «Խաչին աղբյուրը» ներառված է Գորիսի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցանկում և շարունակում է մնալ ակտիվ ուխտատեղի։

Տեղի բնակիչների շրջանում այն համարվում է երազանքների կատարման և հոգևոր մաքրման վայր, ինչի վկայությունն են մատուռի ներսում տեղադրված բազմաթիվ սրբապատկերներն ու հարակից ծառերից կապված գունավոր կտորները։

Տարածքը հասանելի է հետիոտնային զբոսանքի սիրահարների համար, ովքեր կարող են վայելել Հին Գորիսի համապատկերը և քարանձավային քաղաքի տեսարանները։

​Տեղակայումը՝ Հայաստանի Հանրապետություն, Սյունիքի մարզ, քաղաք Գորիս, Հին Գորիս գյուղատեղի, Ըմբովի ձորի արևելյան հատված։

Կոորդինատները՝ 39.5108, 46.3475

Լուսանկարները`Հուշարձանների պահպանության Սյունիքի մարզային ծառայության