Բացահայտիր Սյունիքը-Տոլորսի ջրասույզ Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցի
Հայաստանի հարավում՝ Սյունիքի մարզում է գտնվում մեր երկրի ամենատպավորիչ ու յուրօրինակ պատմամշակութային կոթողներից մեկը՝ Հին Տոլորս գյուղի Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին:
Այս տաճարը բացառիկ է նրանով, որ տարվա մեծ մասն անցկացնում է ջրի տակ՝ խորհրդավոր կերպով վեր հառնելով միայն որոշակի ամիսների:
Եկեղեցու պատմությունը սերտորեն կապված է Տոլորս գյուղի ճակատագրի հետ: Ըստ պատմական տվյալների և տաճարի մուտքի բարավորի արձանագրության, որն այժմ գտնվում է Տոլորսի գերեզմանատանը, Սուրբ Հռիփսիմեն կառուցվել է 19-րդ դարում՝ 1860-ական թվականներին (հստակեցված աղբյուրներով՝ 1861 թ․) Տեր-Մինասյանների կողմից:
Այն եղել է հին գյուղի հոգևոր կենտրոնը:
Սակայն ամեն ինչ փոխվեց 1970-ական թվականներին, երբ տարածքում կառուցվեց Տոլորսի ջրամբարը:
Ջրամբարի կառուցման պատճառով հին գյուղն ամբողջությամբ անցավ ջրի տակ, իսկ բնակիչները ստիպված եղան տեղափոխվել ու հարևանությամբ հիմնել նոր բնակավայր:
Հին Տոլորսի պատմական կառույցներից միակը, որը կանգուն մնաց և դիմակայեց տարիների փորձությանը, հենց Սուրբ Հռիփսիմե եկեղեցին էր:
Արդեն շուրջ կես դար այս հրաշալի կառույցը յուրօրինակ պայքար է մղում բնության դեմ:
Յուրաքանչյուր տարի ջրամբարի ջրերը լցվում և ամբողջությամբ ծածկում են տաճարը, իսկ ամռան վերջին ամիսներին ջուրն իջնում է այնքան, որ եկեղեցին դուրս է գալիս ջրի երեսից: Այդ ժամանակահատվածում հնարավոր է դառնում նույնիսկ ոտքով ներս մտնել և տեսնել տաճարի ներքին ճարտարապետությունը, խոնարհված խորանն ու կամարները:
Մասնագետների հավաստմամբ՝ եկեղեցու պատերը մինչ օրս կարողանում են դիմակայել ջրին շնորհիվ այն բանի, որ դրանք ձվով են ծեփված:
Այսօր Տոլորսի ջրասույզ եկեղեցին դարձել է Սյունիքի ամենագրավիչ ու խորհրդավոր տուրիստական ուղղություններից մեկը, որը գրավում է բազմաթիվ ճանապարհորդների ու պատմության սիրահարների:
Տեղակայումը՝ Հայաստան, Սյունիքի մարզ, Սիսիան համայնք, Տոլորսի ջրամբար
Կոորդինատներ՝ 39.4206, 45.9328