Բացահայտիր Սյունիքը- Փխրուտ՝ լեռների մեջ թաքնված հնամենի գոհարը
Հայաստանի հրաշագեղ ու լեռնաշխատ Սյունիքի մարզի թաքնված գոհարներից է Փխրուտ գյուղը, որն ունի դարավոր պատմություն և անկրկնելի աշխարհագրական դիրք։
Պատմական աղբյուրներում այս բնակավայրը հայտնի է նաև Բեխուրուտ անվանմամբ և եղել է պատմական Սյունիքի Ձորք գավառի նշանավոր գյուղերից մեկը։ Փխրուտի մասին առաջին գրավոր հիշատակությունները հանդիպում են դեռևս 10-րդ դարի սկզբին՝ 906 թվականին, Տաթևի վանքի հարկացուցակում, ինչը վկայում է գյուղի հնամենի արմատների և տարածաշրջանում ունեցած կարևոր դերի մասին։
Գյուղի կենտրոնում հպարտորեն վեր է խոյանում 17-րդ դարում կառուցված Սուրբ Ստեփանոս Նախավկա եկեղեցին, որը հանդիսանում է բնակավայրի հոգևոր կենտրոնն ու պատմամշակութային գլխավոր հուշարձանը։ Բնության և պատմության կատարյալ համադրությունն այստեղ ամբողջացնում է գյուղով հոսող Փխրուտագետը, որը հանդիսանում է Ողջի գետի աջ վտակը և կենդանություն ու թարմություն է պարգևում ողջ ձորահովտին։
Փխրուտն աչքի է ընկնում իր կուսական, անաղարտ ալպիական բնությամբ, հեքիաթային լեռնային լանդշաֆտներով և խաղաղ մթնոլորտով, որտեղ ժամանակը կարծես կանգ է առել։ Գյուղի աշխարհագրական մեկուսացվածությունը և բարձրադիր դիրքը թույլ են տվել պահպանել ավանդական հայկական գյուղի իսկական շունչը։
Այս բնակավայրի գլխավոր հարստությունը, բացի պատմական կոթողներից, նրա աշխատասեր ու տոկուն ժողովուրդն է։ Տեղի բնակչությունը հիմնականում զբաղվում է անասնապահությամբ և դաշտավարությամբ՝ սերտորեն կապված լինելով հայրենի հողին։
Փխրուտի մարդկանց բնավորության գլխավոր առանձնահատկությունը նրանց լեռնային տոկունությունը, անկոտրում կամքն ու արտակարգ հյուրընկալությունն են։ Սյունյաց աշխարհի այս զավակները աչքի են ընկնում իրենց պարզությամբ, ազնվությամբ և սրտաբացությամբ. յուրաքանչյուր հյուրի ընդունում են հարազատի պես՝ պատրաստակամորեն կիսելով իրենց տան բարիքներն ու պատմելով գյուղի հինավուրց ավանդություններն ու լեգենդները։
Նրանց բնորոշ է խորին հարգանքը սեփական արմատների ու նախնիների ժառանգության հանդեպ, ինչի շնորհիվ էլ գյուղը շարունակում է ապրել ու պահպանել իր ինքնությունը։
Տեղակայումը՝ Հայաստանի Հանրապետություն, Սյունիքի մարզ, Քաջարան համայնք (նախկին Կապանի շրջան), Լեռնաձոր գյուղից 7 կմ հյուսիս-արևելք։
Կոորդինատները՝ 39°07'37"N 46°13'30"E։