Ճանաչենք Սյունիքի մարզի մեծերին- Արտաշես Մամիջանյան
· Մեղրի
Հայկական ճարտարապետության պատմության մեջ իր ուրույն ու անջնջելի հետքն է թողել ճանաչված ճարտարապետ, գիտնական և մանկավարժ Արտաշես Մամիջանյանը, ում կյանքն ու գործունեությունը սերտորեն կապված են եղել հայրենի շինարարական արվեստի զարգացման ու կրթական համակարգի կայացմանը։
Նա ծնվել է 1910 թվականի դեկտեմբերի 2-ին (նոր տոմարով՝ դեկտեմբերի 15-ին) Մեղրիում։ Ստանալով նախնական կրթություն՝ նա իր ուղին շարունակել է մասնագիտական բարձրագույն կրթության ոլորտում և 1938 թվականին ավարտել Երևանի Կարլ Մարքսի անվան պոլիտեխնիկական ինստիտուտը (ներկայիս ՀԱՊՀ)։
Ուսումնառությունից անմիջապես հետո նա աշխատանքի է անցել նույն ինստիտուտի ճարտարապետության ամբիոնում՝ իր ողջ կյանքը կապելով հարազատ կրթօջախի հետ։ 1960 թվականին նա ստանձնել է պրոբլեմային լաբորատորիայի գիտական ղեկավարի պաշտոնը, իսկ 1967 թվականից գլխավորել է քաղաքացիական և արդյունաբերական շենքերի ճարտարապետության ամբիոնը՝ որպես ամբիոնի վարիչ։
Իր բազմամյա գիտամանկավարժական բեղմնավոր գործունեության համար 1971 թվականին նրան շնորհվել է պրոֆեսորի կոչում, իսկ ավելի ուշ՝ ՀԽՍՀ վաստակավոր շինարարի պատվավոր տիտղոսը։
Արտաշես Մամիջանյանի գիտական աշխատությունները հիմնականում նվիրված են եղել շինարարական տեխնիկայի և ճարտարապետական արվեստի փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև ինդուստրիալ տնաշինության զարգացման կարևորագույն հարցերին։
Դեռևս 1950 թվականին նա կազմել է Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի համալիրի գլխավոր հատակագիծը, ինչը հիմք դարձավ կրթական այդ խոշոր կենտրոնի հետագա ընդլայնման համար։ Նրա նախագծերով Երևանում կառուցվել են մի շարք նշանավոր ու ռազմավարական նշանակություն ունեցող կառույցներ։ Դրանց թվում ամենահայտնիներից է Հաղթանակի կամուրջը, որը վեր է խոյացել 1943 թվականին՝ ինժեներ Սիմոն Հովնանյանի հետ համատեղ աշխատանքի արդյունքում։
Ճարտարապետի հեղինակած նախագծերով են կառուցվել նաև Երևանի պոլիտեխնիկական ինստիտուտի գլխավոր մասնաշենքը (1955 թ.), գիտահետազոտական բաժնի մասնաշենքը (1960 թ.) և ռադիոէլեկտրոնիկայի ֆակուլտետի մասնաշենքը (1976 թ.)։
Մայրաքաղաքի ճարտարապետական դիմագծի ձևավորման գործում մեծ դեր են խաղացել նաև Մամիջանյանի նախագծած Մարզական համալիրը (1977 թ.) և Կենտրոնական բանկի մասնաշենքերը (1983 թ.)։ Բացի հասարակական խոշոր կառույցներից, նա զգալի ավանդ է ունեցել նաև բնակելի ֆոնդի զարգացման գործում. 1963-1968 թվականներին նրա նախագծերով կառուցվել են փորձնական բնակելի տներ։
Տաղանդավոր ճարտարապետի գործունեությունը չի սահմանափակվել միայն Երևանով. նրա հեղինակած վարչական շենքերը զարդարում են նաև Աշտարակ և Ստեփանավան քաղաքները։
Մամիջանյանը կյանքից հեռացել է 1999 թվականի հուլիսի 22-ին Երևանում՝ 88 տարեկան հասակում, թողնելով հարուստ նախագծային ու գիտական ժառանգություն, որն այսօր էլ ծառայում է հայ ժողովրդին։