Բացահայտիր Սյունիքը-Առաջաձորի խոնարհ սրբատեղին. Լեռների մեջ ձուլված հավատքը
Սյունյաց աշխարհի զմրուխտե լանջերին՝ Առաջաձոր գյուղում է գտնվում 19-րդ դարի խոնարհված, բայց կանգուն մատուռը։
Այս սրբատեղին հայկական ուշ միջնադարյան և նոր շրջանի գյուղական ճարտարապետության ինքնատիպ նմուշ է, որն իր պարզությամբ ու անմիջականությամբ ներդաշնակվում է շրջակա լեռնային համայնապատկերին։
Մատուռը կառուցվել է Սմբատ Մելիք-Ստեփանյանի կողմից՝ դառնալով տարածաշրջանի նշանավոր տոհմերից մեկի հոգևոր նվիրատվության և հավատքի վկայությունը:
Կառույցը միանավ, թաղածածկ դահլիճ է՝ կառուցված տեղական կոպտատաշ բազալտից և ամուր կրաշաղախից, ինչի շնորհիվ այն դիմակայել է դարերի փորձություններին։
Մատուռի արտաքին տեսքն առանձնանում է իր երկթեք տանիքով, որը ժամանակի ընթացքում ծածկվել է հողի և բուսականության բնական շերտով՝ ստեղծելով տպավորություն, թե կառույցը բխում է հենց հողից։
Ներսի տարածությունը լուսավորվում է արևելյան և արևմտյան պատերի փոքրիկ, դեպի ներս լայնացող լուսամուտների միջոցով, որոնք բնորոշ են հայկական եկեղեցաշինությանը և խորհրդանշում են աստվածային լույսի ներթափանցումը։
Այս սրբավայրը պատմականորեն եղել է գյուղի բնակիչների հոգևոր կյանքի առանցքը՝ ծառայելով որպես մենավոր ուխտատեղի և աղոթավայր։
Մատուռը կազմում է Առաջաձորի հարուստ պատմական շերտի մի մասը՝ հարևանությամբ գտնվող Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու և միջնադարյան հին գյուղատեղիների կողքին:
Կոորդինատներ. 39.2458°N, 46.3352°E