Բացահայտիր Սյունիքը. Դաստակերտ՝ Հայաստանի ամենափոքր և ամենահմայիչ քաղաքներից մեկը
Դաստակերտը Հայաստանի Սյունիքի մարզի Սիսիան համայնքում գտնվող յուրօրինակ և ինքնատիպ բնակավայր է, որը համարվում է Հայաստանի ամենափոքր քաղաքներից մեկը, իսկ մինչև 2017 թվականը ունեցել է գյուղական տիպի բնակավայրի կարգավիճակ։
Այն տեղակայված է հրաշագեղ բնության գրկում՝ համանուն Դաստակերտ գետակի ափերին, ծովի մակերևույթից 1900-2000 մետր բարձրության վրա։
Այն մարզկենտրոն Կապան քաղաքից ավտոճանապարհով հեռու է մոտ 121 կմ, իսկ Սիսիան քաղաքից գտնվում է դեպի հարավ՝ ընդամենը 15 կմ հեռավորության վրա։
Բնակավայրն ունի հարուստ պատմական անցյալ։ Ըստ պատմաբան Ստեփանոս Օրբելյանի՝ այն հիմնադրվել է որպես Տաթևի վանքի քահանաների համար ամառային հանգստավայր, և հենց այդ պատճառով էլ անվանումը բառացիորեն նշանակում է «ամառանոց»։
Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում բնակավայրը հայտնի է եղել Դաստակյուրդ անվամբ։ Դարերի ընթացքում Սյունիքն ու շրջակա տարածքները ենթարկվել են սելջուկյան, մոնղոլական և թուրքական արշավանքներին, իսկ 1813 թվականի ռուս-պարսկական պատերազմի արդյունքում այն դարձել է Ռուսական կայսրության մաս, ինչից հետո ներառվել է Զանգեզուրի շրջանի մեջ։
Խորհրդային տարիներին այստեղ բացվել է Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատի մասնաճյուղը՝ հիմնված տեղի խորհրդային պղնձամոլիբդենային գործարանի բազայի վրա, ինչն էլ նպաստել է բնակչության թվի կտրուկ աճին։
20-րդ դարի սկզբին գյուղը բնակեցված է եղել ադրբեջանցիներով, հետագայում ունեցել է խառը բնակչություն (հայեր և ադրբեջանցիներ), սակայն 1988-1989 թվականներին ադրբեջանցիները լքել են գյուղը։
Այս քաղաքի բնակիչների բնավորության գլխավոր առանձնահատկությունը նրանց տոկունությունն է, լեռնային վայրերին բնորոշ հպարտությունը, անսահման հյուրընկալությունն ու կապվածությունը սեփական արմատներին։
Չնայած բնակավայրի փոքր չափերին և պատմական դժվարություններին, տեղացիները պահպանել են արժանապատվությունն ու ջերմությունը, ինչը զգացվում է յուրաքանչյուր այցելուի հետ շփվելիս։
Դաստակերտի իսկական այցեքարտը նրա հարուստ պատմամշակութային ժառանգությունն ու հնամենի հուշարձաններն են, որոնք վկայում են դարավոր մշակույթի մասին։ Քաղաքի գլխավոր այցեքարտային արժեքներն են քաղաքից 2 կմ հյուսիս-արևմուտք գտնվող միջնադարյան բնակավայրը, հյուսիսային մասում տեղակայված միջնադարյան գերեզմանոցը, ինչպես նաև 1320 թվականին թվագրվող հոյակերտ խաչքարը և քաղաքից մոտ 2 կմ դեպի հյուսիս՝ ժայռի վրա փորագրված 14-րդ դարի վիմագրական արձանագրությունը, որոնք բնակավայրին հաղորդում են առանձնահատուկ առեղծվածային ու պատմական հմայք։
Կոորդինատներ. 39°22′6″N 46°2′12″E