Բացահայտիր Սյունիքը - «Տաթևեր»․ Աշխարհի ամենաերկար ռեկորդակիր ճոպանուղին Սյունիքում
՝ «Տաթևեր» հետադարձելի ճոպանուղին գտնվում է Սյունիքի մարզում՝ մայրաքաղաք Երևանից մոտ 250 կմ դեպի հարավ։
Այս հոյակերտ կառույցը միմյանց է կապում Հալիձորն ու պատմական Տաթևի վանքը՝ անցնելով Որոտանի անդնդախոր ու չնաշխարհիկ կիրճի վրայով։
Ճոպանուղին անգնահատելի դեր ունի տարածաշրջանի համար, քանի որ եթե Որոտանի կիրճով անցնող գալարուն ու զառիվեր ավտոճանապարհով վանք հասնելու համար պահանջվում է շուրջ 40 րոպե, ապա օդուղով այդ նույն հեռավորությունը հնարավոր է հաղթահարել ընդամենը 12 րոպեում։
«Տաթևեր» ճոպանուղին պաշտոնապես բացվել է 2010 թվականի հոկտեմբերի 16-ին՝ «Տաթևի վերածնունդ» ծրագրի շրջանակներում, որի նախաձեռնողներն են Ռուբեն Վարդանյանն ու Վերոնիկա Զոնաբենդը։
Արդեն իսկ նույն թվականի հոկտեմբերի 23-ին այն պաշտոնապես գրանցվել է Գինեսի ռեկորդների գրքում՝ որպես աշխարհի ամենաերկար հետադարձելի ճոպանուղին, որը շարժվում է առանց կանգառի։
Ռեկորդային է ոչ միայն օդուղու երկարությունը, որը կազմում է 5752 մետր, այլև դրա կառուցման ժամկետները, քանի որ այսպիսի բարդ ինժեներական կառույցը հիմնադրվել է ընդամենը 10 ամսում։
Շինարարությունն իրականացրել է ճոպանուղիների կառուցման ոլորտում աշխարհի առաջատարներից մեկը՝ ավստրո-շվեյցարական «Doppelmayr/Garaventa» ընկերությունը։
Իր բացառիկության և տուրիստական գրավչության շնորհիվ «Տաթևեր»-ը համաշխարհային ճանաչում է ստացել՝ արժանանալով հեղինակավոր World Travel Awards միջազգային մրցանակին «Աշխարհի լավագույն ճոպանուղի» անվանակարգում 2021, 2023 և 2024 թվականներին։
Տեխնիկական բնութագրերի տեսանկյունից կառույցն իսկական ինժեներական գլուխգործոց է։ Օդային ճանապարհն ունի երկու խցիկ, որոնցից յուրաքանչյուրը տեղավորում է 30 ուղևոր և 1 ուղեկցող օպերատոր։
Ճոպանուղու ընդհանուր թողունակությունը կազմում է ժամում 240 ուղևոր։ Խցիկների առավելագույն արագությունը հասնում է 10 մ/վ-ի, իսկ թռիչքի տևողությունը, կախված եղանակային պայմաններից, տատանվում է 11-ից 15 րոպեի սահմաններում։
Ճոպանուղու առավելագույն բարձրությունը գետնից կազմում է 380 մետր։
Ամբողջ օդուղին հենված է հզոր հենասյուների վրա, որոնք ճանապարհը բաժանում են 4 գրեթե հավասար մասերի։ Դրանցից վերջին՝ ամենաերկար հատվածի երկարությունը 2,7 կմ է, որտեղից ուղևորների համար բացվում է Տաթևի վանքի հիասքանչ ու անմոռանալի տեսարանը։
Ամբողջ համակարգի անվտանգ ու անխափան աշխատանքն ապահովում է 60 հոգուց բաղկացած պրոֆեսիոնալ անձնակազմը։
Աշխատանքային սկզբունքի համաձայն՝ երբ առաջին օդախցիկը հասնում է «Տաթև» կայան, երկրորդը միաժամանակ ժամանում է «Հալիձոր» կայան, և ուղևորների վերբեռնումից հետո սկսվում է հետադարձ ճանապարհը։
Հատկանշական է, որ «Տաթևի դարպասներ» անվանումը կրող այս մեծածավալ նախագիծը բացարձակապես ոչ առևտրային բնույթ ունի։ Դրա շահագործումից ստացված ամբողջ շահույթն ուղղվում է Տաթևի վանական համալիրի վերականգնմանը և հարակից տեղական համայնքների զարգացման ծրագրերին, ինչը մեծապես նպաստում է տարածաշրջանի տնտեսական ու մշակութային վերելքին։
Ճոպանուղին հյուրերին հյուրընկալում է տարվա բոլոր եղանակներին, սակայն աշխատանքային ժամերը սահմանվում են՝ ելնելով սեզոնայնությունից։
Ամռան ակտիվ շրջանում՝ հունիսից սեպտեմբեր ամիսներին, այն աշխատում է ամեն օր՝ առանց բացառության, ժամը 09:00-ից մինչև 20:00-ն։ Առավել ցուրտ եղանակին՝ նոյեմբերից ապրիլ ընկած ժամանակահատվածում, աշխատանքային ժամերն են 10:00-ից 18:00-ն, իսկ մայիս և հոկտեմբեր ամիսներին ուղևորներին սպասարկում է 10:00-ից մինչև 19:00-ն։
Տարվա մյուս եղանակներին ճոպանուղին հիմնականում աշխատում է ամբողջ շաբաթվա ընթացքում՝ բացի երկուշաբթի օրերից, որոնք նախատեսված են տեխնիկական սպասարկման և պրոֆիլակտիկ աշխատանքների համար։
Կոորդինատներ. 39°25'39"N, 46°14'59"E