Բացահայտիր Սյունիքը - Քաջարան. Լեռնագործների և հանքային հարստության քաղաք
· Քաջարան
Քաջարանը Հայաստանի Հանրապետության Սյունիքի մարզի խոշոր և արդյունաբերական կարևորագույն քաղաքներից մեկն է, որը գտնվում է Զանգեզուրի լեռնաշղթայի արևելյան լանջին՝ Ողջի գետի վերնագավառում։
Այն տեղակայված է մարզկենտրոն Կապանից մոտ 26 կմ հարավ-արևմուտք և ունի աշխարհագրական բացառիկ դիրք՝ ծովի մակերևույթից 1850-1950 մետր բարձրության վրա, ինչն էլ պայմանավորում է քաղաքի ցամաքային կլիման։
Քաղաքում Ողջի գետին է միախառնվում Ծակքար վտակը։
Քաղաքի պատմական անցյալը բավականին հարուստ է. Ռուսական կայսրության ժամանակաշրջանում այն հայտնի է եղել Գեղանան անունով, իսկ մինչև 1951 թվականի հուլիսի 4-ը կոչվել է Քաջարանց։
Բնակավայրը, որպես քաղաք, հիմնադրվել է 1947 թվականին, իսկ քաղաքի կարգավիճակ է ստացել 1958 թվականին։
Տարածքը բնակեցված է եղել դեռևս վաղնջական ժամանակներից, ինչի մասին վկայում են «Գանձասար» բաց հանքում պահպանված հեթանոսական սրբատեղին, 17-րդ դարի կանգուն եկեղեցին և բրոնզե դարի հանքախորշերն ու ձուլարանների հետքերը։
Քաղաքի բնակչության մի մասը 1946 թվականին ներգաղթել է Իրանից, Սիրիայից և Կիպրոսից։
Տնտեսության սիրտը հանքարդյունաբերությունն է. այստեղ է գործում Հայաստանի խոշորագույն հանքարդյունահանող ընկերությունը՝ «Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ» ՓԲԸ-ն։
Բացի այդ, զարգացած են սննդամթերքի և պատրաստի մետաղե արտադրատեսակների արտադրությունները։
Քաջարանը նաև մշակութային ոգեշնչման աղբյուր է եղել, ինչի վառ ապացույցն են Սերո Խանզադյանի «Քաջարան» վեպը և Միքայել Վարդանովի համանուն ֆիլմը։
Քաջարանցիները աչքի են ընկնում լեռնաշխարհին բնորոշ ամրությամբ, տոկունությամբ և աշխատասիրությամբ։
Լինելով հանքափորների և լեռնագործների քաղաք՝ քաջարանցիներին հատուկ է կամային մեծ ուժը, անկոտրում ոգին և միասնականությունը։
Նրանք հայտնի են որպես ուղղամիտ, հյուրասեր, բայց միևնույն ժամանակ խիստ ու պահանջկոտ անհատներ, ովքեր խորին հարգանքով են լցված իրենց հողի ու ծանր աշխատանքի հանդեպ։
Լեռնային բարդ պայմաններում ապրելն ու արարելը նրանց մեջ ձևավորել է ինքնավստահություն և արժանապատվության բարձր զգացում։
Քաղաքի ճշգրիտ աշխարհագրական կոորդինատներն են 39°9′4″N 46°9′36″E