Բացահայտիր Սյունիքը - Բղենո-Նորավանք. Սյունյաց աշխարհի «բաց» տաճարը
Բղենո-Նորավանքը հայկական միջնադարյան ճարտարապետության բացառիկ նմուշ է, որը գտնվում է Սյունիքի մարզում՝ Բարձրավան գյուղից 3 կմ հարավ-արևելք, Որոտանի անտառապատ կիրճի բարձրադիր հրվանդանին։
Հուշարձանի պատմությունն սկսվում է 936 թվականին Ստեփանոս քահանայի կողմից կրաքարից կառուցված առաջին շինություններով, սակայն ներկայիս տեսքն այն ստացել է 1062 թվականին Սյունյաց Գրիգոր Ա թագավորի հովանավորությամբ և Գևորգ ու Հովհաննես քահանաների ջանքերով՝ վերակառուցվելով սրբատաշ կապտավուն բազալտով:
Համալիրի ճարտարապետական հորինվածքը եզակի է. այն բաղկացած է փոքր եկեղեցուց, գավթից և երկու կողային սրահներից, որոնք բոլորն ամփոփված են ընդհանուր երկլանջ տանիքի տակ՝ ստեղծելով 9.5x9.5 մետր արտաքին չափերով միասնական ծավալ:
Ի տարբերություն ավանդական փակ տաճարների, Բղենո-Նորավանքը նախագծված է որպես «բաց» կառույց. ցածր դիրք ունեցող արևելյան լուսամուտը և լայն կամարակապ բացվածքները հնարավորություն են տալիս հավատացյալին և հոգևորականին ծիսակատարության ընթացքում մշտական կապի մեջ լինել շրջակա բնության հետ:
Եկեղեցու ներքին տարածքն ընդամենը 10 քառակուսի մետր է, ինչը փաստում է, որ այն եղել է իշխանական տան մասնավոր աղոթատուն:
Հատկապես արժեքավոր են հուշարձանի հարդարանքն ու քանդակները:
Կաթնագույն քարի սալերի վրա արված բարձրարվեստ պատկերաքանդակները, որոնք ներկայացնում են Քրիստոսի կյանքի դրվագները (օրինակ՝ «Ավետումն» ու «Համբարձումը»), իրենց ոճով սերտորեն հարում են Տաթևի մանրանկարչական դպրոցին:
Պատմական նշանակությունն ընդգծվում է նաև նրանով, որ 989 թվականին հենց այստեղ է արտագրվել և պատկերազարդվել նշանավոր «Էջմիածնի Ավետարանը»:
1950-ականների պեղումները բացահայտել են նաև կողային սրահների խորանները, պարսպի մնացորդները և հին կղմինդրե ծածկի բեկորները, որոնք վկայում են համալիրի երբեմնի ամբողջականության և Սյունյաց աշխարհում նրա ունեցած մշակութային առանցքային դերի մասի:
Կոորդինատներ՝ 39°23′17″N 46°21′36″E