Բացահայտիր Սյունիքը - Մատուռ «Ճգնավորի»
Սյունիքի մարզի Արծվանիկ գյուղի մոտակայքում գտնվող այս հնագույն մատուռը թվագրվում է 10-11-րդ դարերով և տարածաշրջանի միջնադարյան հոգևոր ճարտարապետության արժեքավոր նմուշ է։
Մատուռը գտնվում է հայտնի Երիցավանք վանական համալիրի հյուսիսային կողմում՝ բարձրադիր և գեղատեսիլ մի վայրում, որը պատմականորեն եղել է Սյունյաց աշխարհի կարևորագույն հոգևոր կենտրոններից մեկը։
Ներկայումս հուշարձանը գտնվում է կիսավեր վիճակում. պահպանվել են պատերի զգալի հատվածները, որոնք կառուցված են տեղական կոպտատաշ քարից և կրաշաղախից։
Հատկանշական է արևելյան աբսիդի (խորանի) հատվածը, որտեղ պահպանվել է դեպի ներս նեղացող կամարակապ լուսամուտը։ Նման կառուցվածքը բնորոշ էր 10-11-րդ դարերի փոքր եկեղեցիներին՝ ապահովելով խորհրդավոր լուսավորություն ծիսակատարությունների ժամանակ։
Մատուռը Երիցավանքի (որը հիմնադրել է Սյունյաց Երիցակ իշխանը 5-6-րդ դարերում) ընդարձակ վանական համալիրի մի մասն է։
10-11-րդ դարերում վանքը եղել է Սյունյաց աթոռի կարևոր օջախներից մեկը։
Այս մատուռը, հավանաբար, ծառայել է որպես առանձին աղոթատեղի կամ դամբարան-մատուռ վանական հայրերից մեկի համար, ինչի մասին վկայում է դրա տեղադրությունը հիմնական համալիրից փոքր-ինչ հեռու՝ հյուսիսային լանջին։
Տարածքում կարելի է տեսնել նաև հնագույն գերեզմանաքարերի հետքեր, ինչը հուշում է, որ մատուռի շուրջ եղել է փոքրիկ միաբանական գերեզմանատուն։
Մատուռի բարձունքից բացվում է տեսարան դեպի Որոտան գետի հովիտը և շրջակա լեռնաշղթաները, ինչը մատուռին տալիս է նաև ռազմավարական և դիտողական նշանակություն։
Հուշարձանն ընդգրկված է Հայաստանի պատմության և մշակույթի անշարժ հուշարձանների պետական ցուցակում։
Չնայած կիսավեր վիճակին (թափված է տանիքի ծածկը), պատերի կառուցվածքային ամբողջականությունը դեռևս թույլ է տալիս իրականացնել ամրակայման և վերականգնման աշխատանքներ։
Մատուռը տեղակայված է Արծվանիկ գյուղից դեպի հյուսիս-արևելք ընկած լեռնային գոտում։
Կոորդինատներ. 39.2608° N, 46.4714° E
Լուսանկարները `Հուշարձանների պահպանության Սյունիքի մարզային ծառայության