Բացահայտիր Սյունիքը - Հալիձորի բերդ (Սբ. Աստվածածնի կուսանաց անապատ)
Հալիձորի բերդը, որը հայտնի է նաև որպես Հալիձորի Սուրբ Աստվածածնի կուսանաց անապատ, հայկական ճարտարապետական ուշագրավ համալիր է Սյունիքի մարզում։
Այն տեղակայված է Ողջի գետի աջ ափին՝ Կապան քաղաքի մոտակայքում։
Համալիրը կառուցվել է 17-րդ դարի առաջին կեսին՝ սկզբնապես ծառայելով որպես անապատ-մենաստան, սակայն 18-րդ դարում Դավիթ Բեկն այն վերակառուցել է բերդի։
Շնորհիվ իր անառիկ դիրքի՝ այն դարձել է հայ ազատագրական պայքարի գլխավոր ամրոցը և Սյունիքի հայկական իշխանության կենտրոնը։
Բերդը շրջափակված է անկանոն քառանկյունաձև պարսպապատով, որի ձևը թելադրված է տեղանքի ռելիեֆով։
Պարսպի հարավարևմտյան անկյունում տեղակայված է համալիրի միակ շրջանաձև բուրգը, իսկ մուտքերը երկուսն են՝ հարավային և հյուսիսային կողմերից։
Ճարտարապետական առումով համալիրում գերիշխողը եկեղեցին է, որն ունի թաղածածկ դահլիճի հորինվածք և բեմի երկու կողմերում գտնվող ավանդատներ։
Եկեղեցուն հյուսիսից և հարավից կից են թաղածածկ երկհարկանի շինություններ, որոնց առաջին հարկերը հավանաբար ծառայել են որպես գավիթ։
Ուշագրավ է, որ բերդի վերակառուցման ժամանակ, ռազմավարական նկատառումներից ելնելով, եկեղեցու և կից շենքերի տանիքները հավասարեցվել են՝ ստեղծելով հարթակ, որտեղից հնարավոր էր գնդակոծել գրոհող թշնամուն։
Բերդի հետ կապված է նաև մի հետաքրքիր ավանդություն, ըստ որի՝ Դավիթ Բեկի պաշտպանության ժամանակ պարսից շահի զորքերը երկար ժամանակ չեն կարողացել գրավել այն։
Միայն դավաճանության շնորհիվ է թշնամուն հաջողվել իմանալ գետնի տակով անցնող ջրագծի տեղը և կտրել ջուրը։
Ծարավից թուլացած պաշտպանները ստիպված են եղել գիշերը գաղտնի ճանապարհով լքել ամրոցը, որից հետո միայն պարսիկները կարողացել են գրավել արդեն դատարկված բերդը։
Այսօր Հալիձորի բերդը ներառված է Բեխի բնակելի թաղամասի համալիրի մեջ և պատմամշակութային կարևոր հուշարձան է։
Կոորդինատներ.
39°13′09″N 46°21′12″E